Πέμπτη, 17 Μαΐου 2018

Έφηβοι και ώρα επιστροφής στο σπίτι! Τι κάνουμε όταν δεν είναι συνεπείς;


Γράφει στο http://efiveia.gr  η Ψυχολόγος Μαρία Σκαρλάτου
Συχνή αιτία καυγά μεταξύ γονιών και εφήβων είναι η ώρα επιστροφής από την έξοδο. Είναι μια κλασσική οικογενειακή σκηνή που παίζεται σε πολλά σπίτια!
Σχετικά με τις εξόδους παρατηρείται η τάση του εφήβου να παραπονιέται ότι τον περιορίζουν, τον ελέγχουν, ότι θέλει να βγαίνει περισσότερο ή να επιστρέφει αργότερα στο σπίτι. Ότι οι γονείς δεν τον καταλαβαίνουν, ότι έχει δικαιώματα και θα κάνει αυτό που θέλει, ότι οι φίλοι του γυρίζουν αργότερα, ότι οι δικοί του γονείς είναι αυστηροί κ.α. Η συμπεριφορά αυτή είναι φυσιολογική και αναμενόμενη. Αν ο γονιός «ξεχαστεί» και αφήνει «χαλαρό» τον έφηβο, αυτός εκμεταλλευόμενος την ασταθή στάση του, θα παραβιάζει την ώρα επιστροφής από τη στιγμή που η πράξη του δεν θα έχει συνέπειες. Συνηθίζει να δέχεται γκρίνια και φωνές αλλά καμία κύρωση για τη συμπεριφορά του. Και φυσικά συνεχίζει να επιδεικνύει την ίδια αδιαφορία για τα όρια που τέθηκαν.
Βασικό είναι και οι δύο γονείς, είτε είναι μαζί, είτε χώρια να έχουν την ίδια στάση στις παραβιάσεις των ωρών επιστροφής στο σπίτι.
Όταν ο έφηβος ξεκινά να βγαίνει, πρέπει να υπάρχει συμφωνία για την ώρα επιστροφής, την οποία είναι υποχρεωμένος να τηρεί. Η ώρα επιστροφής ορίζεται από τους γονείς και τροποποιείται ανάλογα με την ηλικία του εφήβου.  Ένας έφηβος στα 13 του δεν μπορεί να έχει την ίδια ώρα επιστροφής με ένα 17χρονο. Όσο μικρότερη ηλικία, τόσο πιο σταθερή επιβάλλεται να είναι η στάση των γονιών κι όσο μεγαλώνει χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Είναι υπερβολικό ένας 16χρονος να έχει ώρα επιστροφής στις 10 το βράδυ, κι ένας 13χρονος έφηβος να έχει ώρα επιστροφής στη 1. Σίγουρα εκτός από την ηλικία παίζει ρόλο και η περίσταση. Π.χ αν μια συναυλία ξεκινά πολύ αργά η ώρα επιστροφής μπορεί να μεταφερθεί αργότερα.
Όσο μικρότερη είναι η ηλικία του εφήβου, τόσο πιο εύκολο είναι να αποδεχτεί την τήρηση της ώρας επιστροφής. Χρόνο με το χρόνο όμως αρχίζει να μεγαλώνει η κόντρα με το γονιό.
Με διάλογο καταλήγουμε σε προσυμφωνημένη ώρα επιστροφής και ο έφηβος δίνει τη συγκατάθεσή του, άρα δεσμεύεται, συμφωνεί, και νιώθει την υποχρέωση να είναι συνεπής. Αν παραβιαστεί το όριο, τότε επιβάλλεται να υπάρξει συζήτηση και συνέπειες, οι οποίες μπορεί να αφορούν στέρηση μιας άλλης εξόδου. Αν η ώρα καθυστέρησης είναι πολύ μικρή μπορούμε να το τονίσουμε αλλά δεν χρειάζεται υπερβολή.
Ας δούμε ένα πρακτικό παράδειγμα διαχείρισης εφηβικής συμπεριφοράς. Ας υποθέσουμε ότι ο 16χρονος/η γιός/κόρη έχει συμφωνήσει μαζί μας για την ώρα επιστροφής. Μας τηλεφωνεί λίγο πριν τη συμφωνημένη ώρα και  ζητάει παράταση: περνάω πολύ ωραία, όλοι οι φίλοι μου είναι εδώ, θα είμαι ο πρώτος/η που θα φύγω, σε παρακαλώ μπορώ να μείνω λίγο ακόμα; Ας υποθέσουμε ότι δίνουμε παράταση μιας ώρας. Στο μισάωρο χτυπάει πάλι το τηλέφωνο και μας ζητά καινούργια παράταση, επιπλέον μισή ώρα. Του δίνουμε είκοσι λεπτά επιπλέον. Χτυπάει το τηλέφωνο για να ζητήσει τρίτη  παράταση.  Δεν θα του δώσουμε άλλη. Επιμένουμε και δεν υποχωρούμε. Με αυτό τον τρόπο είμαστε ευέλικτοι αναγνωρίζοντας την ανάγκη του να μείνει λίγο παραπάνω αλλά όχι τόσο παραπάνω ώστε να καταργηθεί το όριο που θέσαμε αρχικά.
Η διάθεση του γονιού για επικοινωνία – συζήτηση – διάλογο και η υπομονή, είναι βασικές προϋποθέσεις ώστε να υπάρχει ομαλό κλίμα και να αποφεύγονται περιττές εντάσεις στην σχέση του με τον έφηβο.

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Τα “μυστικά” για μια πετυχημένη σχέση γονέα – εφήβου


άρθρο της Μαρία Σκαρλάτου δημοσιεύτηκε στο http://efiveia.gr
Βασικό “μυστικό” σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις είναι η αναγνώριση ότι πάντα υπάρχουν πολλές όψεις για να δεις μια κατάσταση κι όχι μόνο μια και συγκεκριμένα “η δική μου”, που έχω “πάντα δίκιο”. Την ποιότητα μιας σχέσης δεν την καθορίζει η ανυπαρξία διαφωνίας ή σύγκρουσης αλλά η δυνατότητα να βρεθούν λύσεις  μετά τη διαφωνία ή τη σύγκρουση.
Έτσι και στη σχέση γονιού – εφήβου υπάρχουν πάντα δύο πλευρές, δύο όψεις, δύο απόψεις, συχνά διαφορετικές και αντικρουόμενες. Κι όταν οι γονείς φτάνουν στο γραφείο του ειδικού φωτίζονται και οι δύο πλευρές ώστε να επιλυθεί η σύγκρουση. Μπορεί οι γονείς να σου περιγράφουν ένα έφηβο που δεν ακούει, δε σέβεται, δεν, δεν….Και συναντάς ένα έφηβο που και ακούει και σέβεται, απλά θέλει άλλο τρόπο προσέγγισης.
Συνηθισμένα καθημερινά παράπονα γονιών:
Γονείς: δεν με ακούει όλη τη μέρα με τα ακουστικά και το κινητό, δεν υπάρχω, μόνο για να ζητήσει λεφτά θα μου μιλήσει…
Έφηβος/η: όταν θέλω να μιλήσω έχει πάντα κάτι άλλο να κάνει… και δεν μπορεί να καταλάβει ότι κι εγώ δεν έχω όρεξη για κουβέντα όταν θέλουν αυτοί…και τι το κακό έχει το να ακούω μουσική όλη μέρα; Από το να ακούω την γκρίνια τους….λένε συνέχεια τα ίδια πράγματα….βαριέμαι.
Γονείς: κι αυτό πάλι, να κάνει πως δε με βλέπει όταν είναι με τους φίλους του/της…να ντρέπεται για τους γονείς του…που τόσα κάναμε για αυτόν/ην;
Έφηβος/η: μου φέρεται σαν να είμαι μωρό μπροστά στους φίλους μου…με κάνει ρεζίλι.
Γονείς: του λέω 100 φορές να μαζέψει το δωμάτιό του/της και δεν το κάνει, τόσο δύσκολο είναι να γίνει υπεύθυνος/η, όλα στο χέρι τα περιμένει, δεν φταίει αυτός/η εγώ φταίω που θυσιάζομαι..
Έφηβος/η: Του/ης είπα ότι θα το κάνω σε 10 λεπτά, πριν περάσουν τα 10 πήγε το έκανε μόνος/η του/της και μετά γκρίνιαζε για όλη την υπόλοιπη μέρα λέγοντάς με αχάριστο/η και ότι θυσιάζεται για μένα….. θέλει μόνο να γίνει το δικό του/της, θέλει να κάνω χωρίς αντίρρηση ό,τι ζητάει, σαν να είμαι στρατιωτάκι…
Γονείς: δεν διαβάζει, πάει το μέλλον του, αν δεν διαβάσει τώρα πότε θα το κάνει; Μόνο ένα πράγμα ζητάω…να φέρνει καλούς βαθμούς. Ούτε αυτό δεν μπορεί να κάνει;  Φωνάζω συνέχεια δεν με ακούει…τι πρέπει να κάνω για να με ακούσει;
Έφηβος/η: μόνο το διάβασμα τους νοιάζει, δεν μπορούν να σκεφτούν τι νιώθω, πώς αισθάνομαι, με αγαπάνε μόνο όταν φέρνω καλούς βαθμούς…
Αν αναλύσουμε τα παραπάνω συχνά παράπονα γονιών και εφήβων μπορούμε να καταλήξουμε στο τι βοηθά και τι όχι στην καλή μεταξύ τους σχέση:

Διάλογος, όχι κήρυγμα

Βοηθά ο διάλογος, η εξέταση μιας κατάστασης. Η διάθεση του γονιού για διάλογο είναι σημαντική. Μπορεί ο έφηβος να μην ανταποκρίνεται πάντα αλλά έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες να βρούμε “ανοιχτή πόρτα” επικοινωνίας. Είναι δύσκολο να δημιουργήσεις πόρτα επικοινωνίας στην εφηβεία αν δεν υπήρχε νωρίτερα καλή βάση. Το κήρυγμα αφενός δεν ακούγεται, ο έφηβος κλείνει αυτόματα τα αυτιά του, οπότε άδικα χαλάμε τη διάθεσή μας επαναλαμβάνοντας τον μονόλογο άπειρες φορές. Αφετέρου δείχνει ότι αναφερόμαστε σε μικρό συνεργάσιμο παιδάκι που αναγνωρίζει την αυθεντία του γονιού, ενώ μιλάμε σε έφηβο που συγκρούεται με την παντοδυναμία του γονιού και εξοργίζεται. Αλλάζουμε προσέγγιση, τόνο φωνής και επιχειρηματολογία. Προσαρμοζόμαστε στα καινούργια δεδομένα, το κήρυγμα εδώ δεν έχει χώρο!

Σεβασμός, όχι διάθεση επιβολής

Ο σεβασμός είναι κάτι που σε πιο παραδοσιακές μορφές οικογένειας θεωρούνταν δεδομένος από τον μικρότερο στον μεγαλύτερο. Στις μέρες μας, αυτό δεν είναι αυτονόητο, φερόμαστε με σεβασμό στον έφηβο και απαιτούμε τον σεβασμό του, αφού εμείς ήδη το κάνουμε απέναντί του. Η διάθεση επιβολής στον έφηβο δεν θα αποδώσει γιατί είναι στη φύση του η κόντρα σαν πρώτη αντίδραση. Οι συμβουλές με τη μορφή διαταγής δεν έχουν αποτέλεσμα. Άλλωστε ο σεβασμός είναι μια έννοια που στηρίζεται στην αμοιβαιότητα, όταν σε σέβομαι σε υπολογίζω, σε εκτιμώ σαν άτομο, σαν πρόσωπο, άσχετα με το αν συμφωνώ ή διαφωνώ μαζί σου. Αν δεν σας δείχνει σεβασμό ψάξτε το γιατί: Μήπως εσείς δεν σέβεστε τον άνθρωπο μπροστά σας; Μήπως δεν εξηγείτε ποτέ αλλά περιμένετε αυτόματα συμμόρφωση; Μήπως δεν ακούτε κι εσείς; Μήπως βιάζεστε να βγάλετε συμπεράσματα χωρίς να αφήνετε τον άλλο να εξηγήσει, να τοποθετηθεί, να δικαιολογήσει την πράξη του;

Αγάπη, όχι επίκριση

Συχνό παράπονο του εφήβου: ότι ο γονιός δεν νοιάζεται, δεν αγαπά τον έφηβο για αυτό που πραγματικά είναι, ότι θέλει μόνο βαθμούς, επιτεύγματα, ικανοποιώντας το εγώ του χωρίς να ρωτά. Ότι μόνο τον/ην συγκρίνει με άλλα πρόσωπα και τον μειώνει. Αντίθετα, έχει ανάγκη να ακούει ότι τον αγαπούν, ότι είναι μοναδικός, και άσχετα αν κάνει ότι δεν το πιστεύει έχει ανάγκη να ακούσει καλά λόγια από τους γονείς του. Ο έφηβος δεν θα ζητήσει εύκολα την παρέα του γονιού. Εκεί οι γονείς φροντίζουν με ευέλικτους τρόπους να δημιουργήσουν συνθήκες όπου θα συνυπάρξουν με τα έφηβα παιδιά τους. Είναι σημαντικοί οι φίλοι στην εφηβεία, οι γονείς συχνά συγκρίνονται μαζί τους: “τους φίλους σου τους αγκαλιάζεις εμένα δε θες….” Ας μη συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα, άλλο οι φίλοι του εφήβου άλλο η οικογένεια. Και τα δύο έχουν μεγάλο και μοναδικό χώρο και ρόλο στη ζωή του. Μεγάλο αλλά διαφορετικό. Μην συγκρίνεστε. Αν στους φίλους εμπιστεύεται τα πάντα αλλά στους γονείς τα σημαντικά δεν υπάρχει θέμα. Αν ούτε στα σημαντικά εμπιστεύεται τους γονείς, τότε ψάξτε για το πού κάνατε λάθος και γιατί δεν σας μιλά. Φοβάται την αντίδρασή σας; Φοβάται μην σας στεναχωρήσει; Δεν του δώσατε ποτέ χώρο και άνεση για επικοινωνία; Αισθάνεται ότι και να μιλήσει δεν θα καταλάβετε;

Όρια, όχι αδιαφορία

Η οριοθέτηση στην εφηβεία είναι αναγκαία, ενώ ο έφηβος προσπαθεί να γκρεμίσει τους γονείς από το βάθρο που τους είχε στην παιδική ηλικία, έχει ανάγκη αυτοί να σταθούν εκεί σαν βράχοι αντέχοντας τα χτυπήματα. Αυτό του δίνει την αίσθηση ασφάλειας που έχει ανάγκη. Συχνά οι γονείς φοβούμενοι να αντιμετωπίσουν τον θυμό και την οργή του εφήβου υποχωρούν, απογοητεύοντάς τον. Κάνοντάς του όλα τα χατίρια ή παριστάνοντας τα φιλαράκια του παιδιού τους. Ο έφηβος την έλλειψη οριοθέτησης τη βιώνει και την εισπράττει σαν αδιαφορία. Μη σας ξεγελούν οι διαμαρτυρίες του. Οι παραβατικές συμπεριφορές της εφηβείας είναι μια κραυγή βοήθειας στους γονείς για οριοθέτηση! Η οριοθέτηση θέλει ευελιξία, δεν σημαίνει ότι ο γονιός δικαιολογεί τα πάντα στον έφηβο μόνο και μόνο επειδή περνάει εφηβεία.

Αποδοχή της διαφορετικότητας

Η οποία σημαίνει σε δέχομαι όπως είσαι, σε αγαπώ ακριβώς έτσι και είσαι για μένα μοναδικός/ η. Μου αρέσεις ακριβώς έτσι. Συχνά οι γονείς αναφέρουν: δεν είναι σαν κι εμένα. Θέλουμε να γίνει ακριβώς σαν κι εμάς; Όπως το φανταστήκαμε; Αυτόν τον ρωτήσαμε αν θέλει; Τι θέλει; Αν θέλει άλλα πράγματα, έχει άλλα σχέδια και όνειρα, τον απορρίπτουμε; Επειδή δεν είναι σαν κι εμάς;
Σίγουρα δεν υπάρχει ένα μαγικό μυστικό για μια πετυχημένη σχέση γονέα παιδιού αλλά υπάρχουν πολλές παράμετροι που επηρεάζουν την ποιότητα αυτής της σχέσης. Όπως και να έχει, εφηβεία είναι…θα περάσει. Αν ως γονείς εστιάσουμε στον σκοπό μας, που είναι η δημιουργία υγιών σωματικά και ψυχικά ενηλίκων και οπλιστούμε με υπομονή και χιούμορ – απαραίτητα συστατικά για το ξεπέρασμα των συγκρούσεων – η καθημερινότητα θα γίνει λίγο πιο εύκολη!

Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2018

Εφηβεία και social media.

Εφηβεία και social media. Πώς μπορούν οι γονείς να διαχειριστούν την κατάσταση;


Άρθρο της Μαρίας Σκαρλάτου δημοσιεύτηκε στο http://efiveia.gr
Οι έφηβοι μεγαλώνουν σε ένα κόσμο όπου χρησιμοποιούν το internet  και τα social media σε καθημερινή βάση.
Είναι αναγκαίο να μάθουν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να διευκολύνουν τη ζωή τους κι όχι σαν υποκατάστατο της ζωής.
Το διαδίκτυο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής και καλύπτει πολλές ανθρώπινες ανάγκες όπως ψυχαγωγία, επικοινωνία, αγοράς αγαθών και υπηρεσιών και πολλές άλλες. Οι γονείς καλούνται να δώσουν στον έφηβο τις βάσεις για σωστή και λογική χρήση γιατί ο έφηβος συνήθως δεν έχει την ωριμότητα και την κρίση ώστε να βάλει  ο ίδιος μέτρο. Αυτά τα όρια καλό είναι να μπουν από την αρχή της επαφής του παιδιού με την χρήση κινητού τηλεφώνου, υπολογιστή, tablet και να προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία, άλλο 14 άλλο 16. Συνήθως οι γονείς ξεκινούν με σταθερά όρια, αλλά κάπου στην πορεία οι έφηβοι διεκδικούν όλο και περισσότερο χρόνο χρήσης και φτάνουν στον εθισμό, αν ο γονιός ΄’ξεχαστεί’ και σταματήσει να τσεκάρει.

  Ενδείξεις εθισμού αποτελούν οι παρακάτω συμπεριφορές του εφήβου:

  • Λέει ψέματα για να κρύψει πόσες ώρες ήταν online
  • Γίνεται επιθετικός και εριστικός όταν οι γονείς του κάνουν την όποια παρατήρηση σχετικά
  • Δεν μπορεί χωρίς καθημερινή πολύωρη ενασχόληση με το διαδίκτυο
  • Υπάρχει μειωμένη απόδοση στο σχολείο και γενικότερα παραμελεί υποχρεώσεις λόγω της χρήσης
  • Δεν κοιμάται τις αναγκαίες ώρες εξαιτίας της χρήσης
  • Προτιμά τη χρήση από το να βγει με φίλους
  • Σε περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε internet υπάρχει νευρικότητα και εριστικότητα πχ. Σε εκδρομή ή όποια δραστηριότητα το απομακρύνει από τον εθισμό
  • Παρά τις υποσχέσεις για περιορισμό της χρήσης και υποσχέσεις δεν μπορεί να μειώσει τις ώρες ενασχόλησης
  • Άρνηση της εξάρτησης, υποσχέσεις και δηλώσεις ότι ‘το ελέγχει’ και όποτε θέλει ‘μπορεί να το σταματήσει’
Στην οικογένεια είναι πολύ βασικό να υπάρχει κλίμα εμπιστοσύνης και διάθεση για επικοινωνία και συζήτηση και αρκετή υπομονή των γονιών ώστε να μπορούν να είναι σταθεροί και ταυτόχρονα ευέλικτοι ώστε να αντέχουν την επίμονη συμπεριφορά των εφήβων που προσπαθούν συνεχώς να παραβιάσουν τα όρια , όχι μόνο σε σχέση με το διαδίκτυο αλλά σε σχέση με ότι τους αφορά.
Η Hayman ( 2016 ) στο βιβλίο της ‘Μεγαλώνοντας χαρούμενους εφήβους’  προτείνει τρόπους για να διαχειριστούν οι γονείς την οριοθέτηση της συγκεκριμένης συμπεριφοράς. Μετά από συζήτηση και εξήγηση μπορούν να αποφασιστούν:
  • Πόσες ώρες καθημερινά μπορεί να υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο για τον έφηβο
  • Πότε απαγορεύεται για όλα τα μέλη της οικογένειας να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές συσκευές για παράδειγμα κατά τη διάρκεια των οικογενειακών γευμάτων ή κάποιες ώρες το βράδυ, για να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας και όχι αποξένωση
  • Τα μέλη της οικογένειας να κάνουν χρήση σε περιβάλλον όπου θα βρίσκεται όλη η οικογένεια μαζί κι όχι υπολογιστής στο δωμάτιο του εφήβου. Δεν είναι το ίδιο εύκολο να ελέγξει κανείς το κινητό που ο έφηβος μπορεί εύκολα να κρύψει.
  • Το βράδυ όλες οι συσκευές κινητά tablet να μένουν σε κοινόχρηστο χώρο π.χ. του καθιστικού ή κουζίνας ώστε να μην χάνουν οι έφηβοι ώρες ύπνου με το να μιλούν μέχρι αργά με τους φίλους τους  ή παίζοντας παιχνίδια.
  • Τα όρια δεν αφορούν μόνο τα παιδιά αλλά και τους γονείς. Πρέπει οι ίδιοι να δίνουν τα παράδειγμα σωστής χρήσης. Αν περνούν πολλές ώρες στο διαδίκτυο αλλά κάνουν κήρυγμα στον έφηβο, με την πράξη τους ακυρώνουν τα λόγια τους.
  • Μετά τη συζήτηση γίνονται οι συμφωνίες με βάση τις οποίες ο έφηβος δεσμεύεται για όσα έδωσε το λόγο του και δέχεται τις συνέπειες που έχουν συμφωνηθεί.
Ακόμη υπάρχουν γονείς που δυσκολεύονται με τη χρήση των καινούργιων συσκευών και δεν μπορούν να ελέγξουν τα παιδιά τους λόγω έλλειψης αυτής της γνώσης. Σε αυτή την περίπτωση οι γονείς είναι αναγκαίο να εκπαιδευτούν στην χρήση για να δουν στην πράξη με τι ασχολούνται οι έφηβοι.
Βασική προϋπόθεση για την τήρηση των ορίων είναι η σταθερότητα και η συνέπεια από τη μεριά των γονιών. Πολλές φορές οι γονείς λόγω κούρασης και για να αποφύγουν την αντίδραση του εφήβου δεν είναι σταθεροί στα όρια που οι ίδιοι έθεσαν. Αν η παραβίαση του κανόνα δεν έχει συνέπειες για τον έφηβο εννοείται ότι θα τον παραβιάσει ξανά. Η δουλειά με οικογένειες μου έχει δείξει ότι οι γονείς τα καταφέρνουν στο να θέσουν όρια αλλά ξεχνούν να είναι σταθεροί οπότε οι ίδιοι φέρουν ευθύνη για τη μη αποτελεσματική οριοθέτηση. Επίσης συχνά ξεχνούν να συζητήσουν με τα έφηβα παιδιά  τις συνέπειες της μη τήρησης κανόνωνκαταλήγοντας γονείς και παιδιά να ουρλιάζουν ταυτόχρονα χωρίς να ακούνε ο ένας τον άλλο. Ο έφηβος δέχεται τη συνέπεια αν αυτή εξηγηθεί με ειλικρινή διάθεση και σε κλίμα που μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματα θυμού με αποδεκτό όμως τρόπο. Το κλειδί πάντα είναι η υπομονή του γονιού και η υπενθύμιση όταν αυτή εξαντλείται, ότι οφείλει να μεγαλώσει έναν υγιή και ισορροπημένο άνθρωπο ο οποίος θα μπορεί να σταθεί στα πόδια του και μόνος του όταν έρθει η ώρα.
Στις περιπτώσεις όπου η κατάχρηση είναι διαπιστωμένη από τους γονείς και παρά τη συζήτηση και τις υποσχέσεις του εφήβου ότι το ελέγχει, δεν υπάρχει πρόοδος ,επιβάλλεται η  βοήθεια ειδικού προκειμένου να υποδειχτούν τρόποι προσέγγισης και επίλυσης του προβλήματος.
Θεωρώ το πιο σωστό σημείο για να ζητήσει βοήθεια η οικογένεια είναι μόλις διαπιστωθεί η κατάχρηση και πριν παγιωθεί μια κατάσταση. Τότε είναι πιο εύκολο για το γονιό και τον έφηβο να συνεργαστούν υπό την καθοδήγηση ειδικού. Επειδή κάθε οικογένεια είναι μοναδική και διαφορετική ο ειδικός θα δουλέψει μαζί της για να βρει αποτελεσματικούς τρόπους στην διαχείριση του προβλήματος. Δεν υπάρχουν μαγικοί τρόποι  και σίγουρες συνταγές. Κάθε οικογένεια βρίσκει τον δρόμο της αν έχει διάθεση να δουλέψει για να λύσει το πρόβλημα.