Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

Κακοποιητικός γονιός = κακοποιητικό παιδί;


Δημοσιευμένο στο https://singleparent.gr

Ο κύκλος της κακοποίησης δυστυχώς επαναλαμβάνεται…το κακοποιημένο παιδί όταν γίνεται γονιός έχει περισσότερες πιθανότητες να κακοποιήσει τα δικά του παιδιά σε σχέση με ένα γονιό που δεν υπήρξε θύμα κακοποίησης. 

Μπορεί με την πρώτη ματιά να μας φαίνεται παράλογο, πως είναι δυνατόν ένας άνθρωπος που κακοποιήθηκε, να ξεχάσει τι υπέστη και πόσο πληγώθηκε ως παιδί και όταν γίνεται γονιός να επαναλαμβάνει συμπεριφορές, σαν να έχει λησμονήσει το βίωμά του. Κι όμως συμβαίνει. 

Οι παράγοντες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πως αντιδρά ένα παιδί απέναντι στην ενδοοικογενειακή βία είναι η ηλικία, το φύλο, η σειρά γέννησης, αν υπάρχουν αδέρφια, από την προσωπικότητα του, από τη φάση ανάπτυξης στην οποία βρίσκεται, από το ιστορικό της οικογένειάς του, από την ύπαρξη άλλων προσώπων εκτός οικογένειας, συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον που μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά για το παιδί. 

Τα παιδιά που εκτίθενται σε μεμονωμένα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας εμφανίζουν συμπτώματα όμοια με του μετατραυματικού στρες. Τα παιδιά που έχουν βιώσει επαναλαμβανόμενα ή μακροχρόνια περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας έχουν πιο περίπλοκη κλινική εικόνα. Δηλαδή: σταδιακά υπάρχουν αλλαγές στην προσωπικότητα που αποδυναμώνουν την εικόνα του εαυτού και την αυτοεκτίμηση καθώς και την ικανότητα τους να σχετίζονται με άλλα πρόσωπα. Δεν εμπιστεύονται τους άλλους από τη στιγμή που τα βασικά πρόσωπα που οφείλουν να εμπνέουν ασφάλεια, οι γονείς τους, έχουν αποτύχει στο ρόλο τους κι έχουν προδώσει την εμπιστοσύνη τους. Στη συνέχεια όταν τα ίδια γίνουν γονείς, δεν θα εμπιστεύονται τον εαυτό τους. 

Μια σημαντική συνέπεια της ενδοοικογενειακής βίας είναι η ανάπτυξη ενός ψυχικού μηχανισμού άμυνας που ονομάζεται «ταύτιση με τον επιτιθέμενο», δηλαδή ταύτιση του παιδιού με το βίαιο και επιθετικό γονιό. Αρχικός σκοπός του μηχανισμού είναι η ανακούφιση από τα συναισθήματα φόβου, θλίψης, πόνου, στεναχώριας, άγχους που το κατακλύζουν. Στη συνέχεια υιοθετεί σαν αντιστάθμιση εριστικές, απαξιωτικές, υποτιμητικές συμπεριφορές απέναντι σε κάθε είδους «αδύναμες» συμπεριφορές των άλλων. Υπάρχει αδυναμία ενσυναίσθησης, δεν αφήνει τον εαυτό να μπει στη θέση του άλλου. Οπότε σαν ενήλικας και γονιός κακοποιεί με τη σειρά του το αδύναμο παιδί, έχοντας χάσει την όποια δυνατότητα για ενσυναίσθηση, αδιαφορεί για τα συναισθήματα των άλλων και δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα δικά του συναισθήματα…κι ο κύκλος της κακοποίησης δυστυχώς συνεχίζεται… 

Το πρότυπο γονιού που ζήσαμε ως παιδιά, επαναλαμβάνουμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Αυτό το πρότυπο είναι οικείο και αυτό τείνουμε να μιμηθούμε με ένα μηχανικό και ενστικτώδη τρόπο. Δεν είναι κανόνας ότι κάθε γονιός που κακοποιήθηκε θα κακοποιήσει όμως στατιστικά έχει περισσότερες πιθανότητες να επαναλάβει κακοποιητικές συμπεριφορές. 

Μαρία Σκαρλάτου 
Ψυχολόγος

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

Χωριστές κρεβατοκάμαρες


Κοιμόμαστε χώρια από τότε που κάναμε παιδί.

Μπορεί αυτό να μας οδηγήσει στο διαζύγιο;



Άρθρο της Μαρίας Σκαρλάτου δημοσιεύτηκε στο https://singleparent.gr

Οι ερωτήσεις που θα σας έκανα είναι; πως επιλέξατε κάτι τέτοιο; Ήταν κοινή απόφαση; Το επέβαλλε ο ένας στον άλλο; Η επιλογή έχει να κάνει με συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας που υπαγορεύει την απομάκρυνση; Με άλλους λόγους; Πως νιώθετε με αυτή την κατάσταση;

Στο ασυνείδητο των περισσότερων η λέξη συζυγικό κρεβάτι ταυτίζεται με την έννοια του ζευγαριού, της συντροφικότητας, του προσωπικού χώρου, της ερωτικής ζωής, συμβολίζει το μοίρασμα, την ενότητα. Είναι χώρος συζήτησης, συμφιλίωσης, διαφωνιών, επικοινωνίας. Το ζευγάρι κυρίως όταν τα παιδιά είναι πολύ μικρά που ξυπνούν συχνά, κουράζεται περισσότερο και δυσκολεύεται να βρει χώρο και χρόνο. Έτσι το ότι κοιμούνται ο ένας δίπλα στον άλλο, είναι κι αυτό ένα μοίρασμα ευθύνης, υποχρεώσεων και μια ευκαιρία για άγγιγμα και αγκαλιά, μέσα στην κούραση και την αυπνία.  
Ένα ζευγάρι που κοιμάται μόνος του ο καθένας πριν τη γέννηση του παιδιού και συνεχίζει και  μετά τη γέννηση του, διαχειρίζεται συναισθηματικά με διαφορετικό τρόπο το γεγονός αυτό, από ένα ζευγάρι που αρχίζει να κοιμάται χώρια μετά τη γέννηση παιδιού.  Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να νιώσουν ότι αποξενώνονται ο ένας από τον άλλο. Εδώ κάποιος παραμένει στο διπλό κρεβάτι και κάποιος φεύγει. Είναι μοναδικός ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας ερμηνεύει αυτή την αλλαγή.

 Θυμάμαι φράσεις που έχω ακούσει στο γραφείο μου:

‘Από τότε που γεννήθηκε ο γιός μας, πήρα πόδι από το κρεβάτι’  Σωτήρης

‘Έφυγε από το κρεβάτι για να μην τον ενοχλεί το κλάμα του μωρού και με άφησε να παλεύω μόνη μου’    Ακριβή

‘ Ξεκινήσαμε να κοιμόμαστε χωριστά για λίγο, όταν ήρθε το παιδί, είπαμε για λίγο, μετά ξεχαστήκαμε, τώρα είμαστε πολύ μακριά ο ένας από τον άλλο, δύο ξένοι στο ίδιο σπίτι΄  Λένα

Οι παραπάνω φράσεις δείχνουν ότι είναι σημαντικός ο τρόπος που ερμηνεύουν τα μέλη του ζευγαριού την απομάκρυνση. Όταν ο ένας σύντροφος επιβάλλει στον άλλο χωριστές κρεβατοκάμαρες η κίνηση αυτή μπορεί να ερμηνευτεί σαν απόρριψη, αδιαφορία, Όταν ο ένας φεύγει από το συζυγικό κρεβάτι ο άλλος μπορεί να αισθάνεται εγκατάλειψη. Αλλά ακόμη κι αν είναι κοινή απόφαση αρχικά στην πορεία κάποιος από τους δύο ίσως αρχίσει να βιώνει δυσάρεστα συναισθήματα.

 Για τα περισσότερα ζευγάρια το να μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι είναι αυτονόητο και η εγκατάλειψη της συζυγικής κλίνης δεν αξιολογείτε σχεδόν ποτέ με θετικό τρόπο.

Αν θα προκαλέσουν οι χωριστές κρεβατοκάμαρες πρόβλημα στην σχέση του ζευγαριού κι αν αυτή η αποξένωση μπορεί να οδηγήσει στο διαζύγιο, δεν έχει να κάνει με καθαυτό το γεγονός ότι κοιμούνται χώρια αλλά με το πως ερμηνεύουν την κατάσταση και με το τι άλλα προβλήματα υπάρχουν στη σχέση.

 Αν ο ένας νιώθει ότι δεν ζητάτε η γνώμη του, η ότι δεν είναι επιθυμητή η παρουσία του, είτε ότι (κυρίως οι άντρες) η γυναίκα, τον αποκλείει από τη ζωή της γιατί νιώθει γεμάτη, από την παρουσία ενός παιδιού είναι πολύ σημαντικότεροι παράγοντες που οδηγούν σε αποξένωση και χωρισμό.


Αν βλάπτει τελικά το ζευγάρι;  το κάθε ζευγάρι έχει το δικό του κώδικα επικοινωνίας και κάθε σχέση είναι ιδιαίτερη, διαφορετική, μοναδική.  Αν και οι δύο θεωρούν ότι δεν τους αποξενώνει συμφωνούν και μπορούν να βρουν χρόνο σαν ζευγάρι, αν και οι δύο θεωρούν ότι δεν επηρεάζει τη σχέση τους και φροντίζουν να την κρατούν ζωντανή, τότε το ότι κοιμούνται χωριστά δεν θα τους επηρεάσει. Η σχέση του ζευγαριού, είτε κοιμούνται μαζί είτε χώρια, θέλει φροντίδα και ενασχόληση και επένδυση και προσπάθεια. Αν αυτά δεν υπάρχουν δεν θα σωθεί η σχέση είτε κοιμούνται μαζί, είτε χώρια.


άρθρο της Μαρίας Σκαρλάτου

Τρίτη, 10 Οκτωβρίου 2017

Εφηβεία και διαδίκτυο

Γιατί ο έφηβος δεν μπορεί να «ξεκολλήσει» από το διαδίκτυο; Τρόποι αντιμετώπισης για γονείς





Γράφει στο efiveia.gr η Σταυρούλα Γεωργακοπούλου, Ψυχολόγος με Ειδίκευση στη Γνωσιακή- Συμπεριφορική θεραπεία και τον Εθισμό στο διαδίκτυο, Υπεύθυνη Διεύθυνσης site Ψυχολογίας Psychopedia.gr
Το διαδίκτυο είναι ένας εικονικός χώρος όπου μπορούμε να ικανοποιήσουμε και τις πιο κρυφές μας επιθυμίες. Μπορούμε να προβάλλουμε τον εαυτό μας όπως θα θέλαμε να είναι και να δείξουμε αυτά που θέλουμε εμείς να ξέρει ο άλλος.
Τι είναι αυτό που κάνει τον έφηβο να μη θέλει να αποχωρήσει από το διαδίκτυο;
Έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβοι ανεξαρτήτως φύλου επηρεάζονται πολύ από τη γνώμη που θα σχηματίσουν οι άλλοι για αυτούς. Στον διαδικτυακό κόσμο χωρίζονται λίγο οι προτιμήσεις καθώς τα αγόρια στρέφονται περισσότερο στα Online παιχνίδια – διαδραστικά παιχνίδια μέσω ίντερνετ, ενώ τα κορίτσια εμπλέκονται πιο πολύ με τα κοινωνικά δίκτυα. Ένας έφηβος θα αναζητήσει την αναγνώριση από τους συμπαίκτες του, καθώς θα ανεβαίνει «Level», θα γίνεται πιο δυνατός. Καθώς ολοκληρώνει αποστολές τα περισσότερα παιχνίδια είναι διαμορφωμένα ώστε να προσφέρουν άμεση επιβράβευση. Καθώς η επιβράβευση είναι συχνή, ο παίκτης ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις αποστολές. Αυτές οι αποστολές ορισμένες φορές δεν τελειώνουν ποτέ, με αποτέλεσμα ο παίκτης να μένει εγκλωβισμένος χωρίς να το καταλαβαίνει. Κάπως έτσι ξεχνάει φίλους, έχει απότομη συμπεριφορά στους οικείους του, ξεχνάει να κοιμηθεί, να φάει, ακόμα και να προσέξει την υγιεινή του. Η επικοινωνία μαζί του γίνεται δυσπρόσιτη.
Από την άλλη η έφηβη κοπέλα βλέποντας την φτιαχτή πραγματικότητα των κοινωνικών δικτύων (Facebook, Instagram, κ.λ.π.) ακολουθεί πιστά τις πόζες και τις μεθόδους για να είναι αρεστή. Όσο περισσότερους διαδικτυακούς φίλους έχει και όσο πιο πολλά «Like» τόσο νιώθει καλύτερα για τον εαυτό της και αισθάνεται να αυξάνεται η αυτοπεποίθηση της. Έτσι θέλει να συνεχίσει να «κατοικεί» σε αυτό τον κόσμο και να δείχνει την εικόνα που είναι αρεστή.
Ποια σημάδια δείχνουν ότι ο έφηβος έχει «κολλήσει» για τα καλά στο διαδίκτυο και πρέπει να κάνουμε άμεσα κάτι;
Αν ο έφηβος εμφανίσει μια απότομη συμπεριφορά, την οποία δεν συνήθιζε να έχει είναι σημάδι που δείχνει ότι έχει αποστασιοποιηθεί από εμάς. Επίσης αν παρατηρήσουμε αλλαγές στη διατροφή, δηλαδή είτε τρώει πολύ πρόχειρο φαγητό είτε ξεχνάει να φάει είτε παίρνει το φαγητό του και πάει πάλι στο δωμάτιο δείχνει ότι ο έφηβος αφήνει τη διατροφή του σε δεύτερη μοίρα. Παράλληλα αν παρατηρούμε ότι αργεί να κοιμηθεί ή κοιμάται πολύ λίγο είναι διακριτό ότι έχει αποκτήσει μη υγιή σχέση με το διαδίκτυο. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο διακοπτόμενος ή ο μειωμένος ύπνος δεν βοηθά ένα παιδί που βρίσκεται στην ανάπτυξη. Ούτε χρειάζεται να παραβλέψουμε το γεγονός ότι επειδή κοιμάται 8 ώρες αλλά αντί για 1:00π.μ.-9:00π.μ. κοιμάται 5:00π.μ.-13:00 είναι εντάξει.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε έναν έφηβο να χρησιμοποιεί σωστά και προς όφελος του;
Για να μπορέσουμε να συζητήσουμε θέματα που αφορούν το διαδίκτυο χρειάζεται να μπορούμε να μιλήσουμε στη γλώσσα του εφήβου. Για αυτό το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι να του δείξουμε ότι είμαστε εκεί για αυτόν. Ακόμα και αν έχουμε απομακρυνθεί εδώ και καιρό από το να συζητάμε μαζί του, χρειάζεται να δώσουμε χρόνο στο χτίσιμο μια καλής επικοινωνίας από την αρχή. Ο έφηβος από μόνος του έχει την αντίδραση σαν τρόπο διαχείρισης μιας κατάστασης. Δείχνοντας από τη μεριά μας γνήσιο ενδιαφέρον για αυτό με το οποίο ασχολείται στο διαδίκτυο μπορούμε να δούμε τι τον ελκύει τόσο πολύ σε αυτό το χρόνο.
Είναι σίγουρο ότι αν ο έφηβος λάμβανε συχνότερη ενίσχυση από το περιβάλλον του δεν θα την αναζητούσε αλλού σε τόσο μεγάλο βαθμό. Ακόμη και αν δεν είμαστε σε θέση να περνάμε ώρες μαζί του, είναι σημαντικό να επενδύσουμε λίγο χρόνο μέσα στη μέρα και να τον ακούσουμε. Αν ο ίδιος δεν έχει διάθεση, μπορούμε να ξεκινήσουμε να μιλάμε για το πώς είμαστε εμείς και πως πέρασε η μέρα μας ώστε να ενθαρρύνουμε τον ίδιο να μιλήσει για αυτόν. Δεδομένο του ότι κανείς δεν μπορεί να είναι τέλειος αλλά ούτε και να γίνει, μπορούμε να ενισχύσουμε τις μικρές προσπάθειες που κάνει.
Εάν θεωρούμε ότι έχουμε προσπαθήσει και βλέπουμε μια όλο και πιο δύσκολη διαχείριση της συμπεριφοράς του εφήβου είναι σημαντικό να απευθυνθούμε άμεσα σε κάποιον εξειδικευμένο Ειδικό Ψυχικής Υγείας. Αυτός θα μας βοηθήσει να χειριστούμε το θέμα καλύτερα.
Όσο και να έχουμε κουραστεί από την κατάσταση είναι ανάγκη να προλάβουμε τον έφηβο από θέματα που μπορεί να προκύψουν λόγω συχνής χρήσης συγκεκριμένων εφαρμογών στο διαδίκτυο.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που καθυστερημένα αναζητούν τη βοήθεια του ειδικού. Όταν το παιδί έχει αφήσει για χρόνια τις σπουδές του, όταν δεν αναζητά εργασία πουθενά, όταν δεν έχει τακτοποιήσει την προσωπική του ζωή και η ψυχολογία του έχει πάρει καιρό την κάτω βόλτα. Ακόμη και αν είναι έτσι τα πράγματα δεν πρέπει να απογοητευόμαστε. Η βοήθεια του ειδικού είναι σημαντική.
Ας κατανοήσουμε ότι το παιδί βρίσκεται στο διαδικτυακό κόσμο για τόσο χρόνο διότι δεν του αρέσει ο πραγματικός για κάποιους λόγους. Αντιμετωπίζοντας άμεσα μια τέτοια κατάσταση δεν δείχνει ότι υπήρξαμε ανεύθυνοι γονείς που δεν μπόρεσαν να διαχειριστούν μια τέτοια κατάσταση, αλλά άνθρωποι που αποδεχόμαστε ότι δεν μπορούμε να τα ξέρουμε όλα γιατί είμαστε και εμείς άνθρωποι.